Groei in cijfers én dynamiek

De audiovisuele sector in Zuid-Nederland - de provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland - is op dit moment relatief bescheiden van omvang. In de brede definitie gaat het om circa 12.300 banen en 9.200 bedrijven (meetjaar: 2023). De kern van de sector (de ‘smalle’ definitie) omvat ongeveer 5.600 banen en 3.500 bedrijven. Maar die cijfers vertellen slechts een deel van het verhaal.

Kijk je naar de ontwikkeling tussen 2014 en 2023, dan valt op dat de sector in alle drie de provincies structureel harder groeit dan de rest van de economie. In Noord-Brabant en Limburg ligt de groei zelfs boven die van de creatieve industrie als geheel.

Deze ontwikkeling wordt met name gedragen door filmproductie en podiumkunsten (waaronder onder meer regisseur, acteurs, set-designers, etc.), met daarnaast een duidelijke opmars van muziekproductie. Het fundament ligt er - en dat fundament groeit.

Een netwerk in plaats van één centrum

In tegenstelling tot de concentratie van de audiovisuele sector in en rond Amsterdam, kenmerkt Zuid-Nederland zich door een andere structuur. Er is geen dominant centrum, maar een netwerk van steden en regio’s, elk met een eigen profiel en kracht.

Zo heeft Breda zich ontwikkeld tot een belangrijke plek voor filmproductie, Tilburg tot een centrum voor podiumkunsten en Eindhoven tot een creatieve motor binnen de regio. Maastricht speelt een sleutelrol in Limburg, terwijl Heerlen een opvallende groei laat zien in filmproductie. Ook buiten de grotere steden een groeiend aantal makers en bedrijven actief is.

Deze gedecentraliseerde structuur maakt de sector minder afhankelijk van één plek, maar vraagt tegelijkertijd om sterke onderlinge verbindingen.

Meer dan economische waarde

De impact van de audiovisuele sector reikt verder dan alleen werkgelegenheid en bedrijvigheid. De sector draagt bij aan de zichtbaarheid en identiteit van regionale verhalen, aan de ontwikkeling en het behoud van talent, en aan innovatie, bijvoorbeeld op het gebied van digitale en immersieve toepassingen.

Daarnaast ontstaan er steeds vaker nieuwe verbindingen met andere sectoren, en weten producties uit Zuid-Nederland in toenemende mate ook een nationaal en internationaal publiek te bereiken.

Kansen en uitdagingen

De sector bestaat voor een groot deel uit zelfstandigen en kleine bedrijven. Dat zorgt voor flexibiliteit, energie en ondernemerschap, maar ook voor versnippering.

Juist daarom benadrukt het onderzoek dat dit een cruciaal moment is om gerichte keuzes te maken. Denk aan het versterken van samenwerking en kennisdeling, het investeren in talentontwikkeling, ondernemerschap en continuïteit, het vergroten van zichtbaarheid en distributie, en het beter verbinden van economisch en cultureel beleid.

Publieke investeringen spelen hierin een belangrijke rol, zeker in een sector die tegelijkertijd sterk verandert door technologische ontwikkelingen, nieuwe platformen en andere financieringsmodellen.

Dit is het moment om te bouwen

Zuid-Nederland hoeft geen kopie te worden van bestaande centra. De kracht ligt juist in het bestaande netwerk van makers, bedrijven en organisaties dat zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. De potentie is duidelijk aanwezig. De vraag is nu hoe deze verder wordt benut en versterkt.

Tijdens de presentatie van het onderzoek gingen het Nederlands Filmfonds en de drie provincies met elkaar in gesprek en werd er aansluitend in diverse werktafels verder gebrainstormd tussen alle genodigden. Doel is om tot effectief beleid te komen en de kansrijke ontwikkelingen in Zuid-Nederland duurzaam te bestendigen en verder te stimuleren. 

Foto: Kapa Photography